Runderen op stal: tijd voor controle op schurft en andere uitwendige parasieten
Nu de dieren terug op stal gaan, is het een goed moment om ze te controleren op parasieten. Niet alleen wormen en leverbot verdienen aandacht, maar ook uitwendige parasieten zoals schurftmijten. Een gerichte inspectie bij het opstallen helpt om problemen vroeg op te sporen en het welzijn en de prestaties van je dieren op peil te houden. In dit nieuwsitem belichten we hoe je schurft herkent en samen met je dierenarts aanpakt.
Uitwendige parasieten zoals luizen, schurftmijten, horzels, bijtende vliegen en knutten kunnen aanzienlijke overlast veroorzaken bij runderen. Welke parasieten problemen geven en hoe ernstig de besmetting is, hangt onder meer af van het seizoen, de weersomstandigheden en het bedrijfsmanagement. Daarom evalueer je de situatie het best jaarlijks met je bedrijfsdierenarts.
Schurft verdient daarbij bijzondere aandacht tijdens de stalperiode. Door het nauwere contact tussen dieren kunnen schurftmijten zich gemakkelijker verspreiden. Controleer je dieren daarom bij het opstallen en blijf ook nadien alert voor symptomen.
Verschillende soorten schurftmijt
Bij runderen komen verschillende soorten schurftmijten voor, elk met een eigen ziektebeeld. Twee belangrijke soorten zijn:
- Psoroptes ovis: veroorzaakt ‘natte schurft’ en vormt vooral bij vleesvee van het Belgisch witblauwe ras een belangrijk probleem.
- Chorioptes bovis: wordt vaak vastgesteld bij melkvee, maar komt ook bij vleesvee voor. Deze mijt veroorzaakt ‘poot- of staartschurft’, meestal met een milder verloop.
Psoroptes-schurft veroorzaakt een allergische huidontsteking met vochtige korsten, haaruitval en een verdikte huid, vooral ter hoogte van de schoft, rug en staartbasis. Door de sterke jeuk gaan de dieren schuren, wat bijkomende letsels en secundaire infecties kan veroorzaken. Bij jonge, opgroeiende dieren kan de besmetting bovendien leiden tot een aanzienlijke vermindering van de dagelijkse groei.
Schurft herkennen
Dieren met schurft schuren of likken zich vaak en kunnen kale plekken en korsten vertonen. Ook plukken haar op de stalinrichting of de weideomheining kunnen wijzen op jeuk. Deze signalen zijn niet specifiek voor schurft: ook bijvoorbeeld luizen kunnen jeuk veroorzaken. Raadpleeg daarom je bedrijfsdierenarts voor een grondig onderzoek als je deze tekenen opmerkt.
Foto: Met een huidafkrabsel kan de bedrijfsdierenarts laten onderzoeken of er schurftmijten aanwezig zijn en om welke soort het gaat. Dat helpt om een gerichte behandeling te kiezen. Bij DGZ Labo kan je terecht voor parasitologisch onderzoek van huidafkrabsels.
Aanpak van schurft
Een succesvolle aanpak vraagt een behandelplan op maat van je bedrijf. Houd daarbij rekening met mogelijke resistentie: bij Psoroptes ovis is resistentie tegen macrocyclische lactonen, een groep antiparasitaire middelen, aangetoond. Een onzorgvuldige behandeling, zoals onderdosering, kan de selectie van resistente mijten bevorderen.
Overleg daarom met je bedrijfsdierenarts welke strategie het meest aangewezen is en hoe je het resultaat opvolgt. Een onvoldoende werkzame behandeling kan wijzen op resistentie, maar ook op een foutieve toepassing of herbesmetting.
Algemene tips voor een doeltreffende bestrijding
- Weet welke parasiet je bestrijdt. De aanpak hangt af van de aanwezige mijtensoort. Soms gaat het om een mengbesmetting met bijvoorbeeld zowel Psoroptes- als Chorioptes-mijten. Laat de oorzaak daarom vaststellen met een huidafkrabsel en onderzoek de dieren ook op luizen.
- Bereid de dieren goed voor op de behandeling. Bij Psoroptes-schurft helpt scheren, minstens van de volledige rug, om de behandeling te ondersteunen. Verwijder korsten voorzichtig in overleg met je dierenarts en vermijd bijkomende huidbeschadiging. Vooral bij middelen die op de huid worden aangebracht, is een goed contact met de huid belangrijk.
- Volg het afgesproken behandelschema nauwkeurig. Respecteer de dosering, de toedieningswijze, het interval tussen behandelingen en de wachttijden voor vlees en melk. Veel middelen doden de eitjes niet, waardoor een herhalingsbehandeling nodig kan zijn. Het juiste schema hangt af van het gekozen product. Laat je dierenarts het resultaat beoordelen, onder meer met controleafkrabsels, en zo nodig de behandeling aanpassen.
- Behandel bij Psoroptes-schurft ook de contactdieren. Dieren zonder zichtbare letsels kunnen toch mijten dragen. Alleen de dieren met letsels afzonderen en behandelen is daarom doorgaans onvoldoende. Bepaal samen met je dierenarts welke dieren tot de contactgroep behoren en behandel ze gelijktijdig.
- Bepaal de dosis op basis van het lichaamsgewicht. Weeg de dieren of schat hun gewicht zo nauwkeurig mogelijk met een geschikte meetmethode. Een correcte dosering voorkomt over- en onderdosering. Vooral onderdosering kan een onvoldoende behandeling en de selectie van resistente mijten in de hand werken.
- Beperk herbesmetting vanuit de omgeving. Psoroptes ovis-mijten kunnen onder gunstige omstandigheden buiten het dier ongeveer twee weken of langer overleven. Reinig daarom de stalinrichting en materialen waarmee besmette dieren in contact kwamen. Voorkom ook contact tussen behandelde en onbehandelde besmette dieren.
- Pas een zorgvuldig aankoopbeleid toe. Houd aangekochte dieren in quarantaine en laat ze controleren op schurft en andere gezondheidsproblemen. Behandel besmette dieren volgens het advies van je dierenarts en controleer het resultaat voordat je ze bij de kudde voegt. Volg daarnaast de geldende IBR-aankoopprocedure: een gunstig IBR-resultaat zegt niets over de aanwezigheid van schurftmijten.
- Ondersteun de algemene conditie van je dieren. Zorg voor een uitgebalanceerd rantsoen met voldoende vitaminen en sporenelementen. Dat ondersteunt de algemene gezondheid, maar vervangt de behandeling van schurft niet.
- Houd rekening met verschillen tussen bedrijven. Mijtenpopulaties kunnen verschillen in gevoeligheid voor schurftmiddelen. Een product dat op het ene bedrijf goed werkt, geeft daarom niet noodzakelijk hetzelfde resultaat op een ander bedrijf. Volg de werkzaamheid steeds op met je dierenarts.
Geef parasietencontrole een vaste plaats bij het opstallen
Het opstallen is een geschikt moment om samen met je dierenarts de controle op inwendige en uitwendige parasieten te plannen. Door problemen vroeg op te sporen en gericht aan te pakken, help je het welzijn van je dieren te beschermen, productieverliezen te beperken en bijkomende kosten te voorkomen. Maak deze controle daarom een vast onderdeel van je bedrijfsmanagement en bespreek welke onderzoeken en maatregelen dit jaar op jouw bedrijf nodig zijn.
Lees ook
Weideseizoen voorbij: tijd om verborgen parasieten op te sporen!
Vragen of meer informatie?
Heb je vragen over parasitaire besmettingen of wil je meer informatie over de mogelijke behandelingen? Neem contact op met jouw bedrijfsdierenarts of met DGZ via helpdesk@dgz.be of via het nummer 078 05 05 23.