Westnijlvirus circuleert volop in België: nieuwe PCR-test ondersteunt snelle screening
In augustus 2025 werd het westnijlvirus voor het eerst in België aangetoond bij wilde kraaiachtigen. Een jaar later volgde de eerste bevestigde besmetting bij een paard. Intussen is het virus in Vlaanderen vastgesteld bij 34 paarden, 80 wilde vogels en één flamingo. Ook bij kanaries van een hobbyhouder werd het virus aangetoond. Daarnaast zijn ook bij mensen in Vlaanderen en Brussel besmettingen gemeld. Deze vaststellingen tonen aan dat het virus in ons land circuleert en dat waakzaamheid belangrijk blijft. Om besmettingen snel op te sporen en de verspreiding van het virus verder op te volgen, biedt DGZ voortaan een nieuwe PCR-test aan voor paarden, pluimvee en wilde vogels.
Besmette muggen brengen het virus over
Muggen en vogels vormen de belangrijkste schakel in de verspreiding en instandhouding van het westnijlvirus (WNV). Muggen, voornamelijk van het geslacht Culex, kunnen het virus opnemen wanneer ze bloed zuigen bij een besmette vogel. Bij een volgende beet kunnen ze het doorgeven aan andere vogels, paarden of mensen.
Via gewoon contact wordt het virus niet van paard op mens overgedragen. Bij bijzondere handelingen, zoals een autopsie op een besmet paard, kan contact met besmet zenuwweefsel wel een mogelijk besmettingsrisico vormen. Denk daarbij aan hersenen, ruggenmerg of het vocht rond de hersenen en het ruggenmerg.
Ook besmettingen bij mensen
Het Departement Zorg rapporteert acht waarschijnlijke besmettingen van het westnijlvirus bij mensen in Vlaanderen. Naast de vijf besmettingen die eind vorige week al gekend waren, zijn er dus nog drie bijkomende personen waarschijnlijk besmet, opnieuw in de provincies Antwerpen en Vlaams-Brabant. Eén van hen verblijft nog in het ziekenhuis. Labo-onderzoeken om de besmettingen met zekerheid te bevestigen, zijn bezig. Ook in Brussel is één lokaal opgelopen besmetting gemeld.
De besmettingen werden vastgesteld in regio’s waar het virus eerder ook bij paarden en vogels werd aangetroffen. Tot het einde van het muggenseizoen, dat eind oktober wordt verwacht, worden nog bijkomende besmettingen verwacht. Volgens Anneleen De Sadeleer, woordvoerder van het Departement Zorg, is er voor de meeste mensen geen reden tot ongerustheid: het risico om ernstig ziek te worden is zeer klein. Ongeveer 80 procent van de besmette personen vertoont geen symptomen. Bij de 20 procent die wel symptomen vertonen, gaat het doorgaans om milde, griepachtige klachten, zoals koorts, hoofdpijn en vermoeidheid. Minder dan 1 procent ontwikkelt een ernstige vorm met neurologische complicaties. Vooral ouderen en mensen met een verminderde weerstand lopen een groter risico op een ernstig ziekteverloop. Er wordt aangeraden om tot het einde van het muggenseizoen preventieve maatregelen tegen muggenbeten te gebruiken.
Ziekteverschijnselen bij paarden en vogels
- Bij het merendeel van de besmette paarden verloopt de infectie zonder ziekteverschijnselen. Wanneer er wel klachten optreden, zijn die aanvankelijk vaak algemeen, zoals koorts, lusteloosheid en een verminderde eetlust. Bij ernstige infecties kunnen neurologische verschijnselen ontstaan, waaronder spiertrillingen, evenwichtsstoornissen, ongecoördineerde bewegingen, spierzwakte en verlamming. Sommige paarden kunnen uiteindelijk niet meer rechtstaan. Een infectie met neurologische klachten kan fataal verlopen.
- Ook bij wilde vogels verloopt een besmetting vaak zonder duidelijke symptomen. Sommige soorten, waaronder kraaiachtigen en roofvogels, zijn gevoeliger voor ernstige ziekte. Ook zij kunnen algemene en neurologische klachten ontwikkelen. Mogelijke verschijnselen zijn lusteloosheid, vermagering, verlamming en ongecoördineerde bewegingen. Ook bij vogels kan een infectie met neurologische klachten fataal verlopen. Bij commercieel pluimvee worden neurologische ziekteverschijnselen veel minder vaak waargenomen.
Nieuwe PCR-test voor snelle screening en surveillance
De menselijke besmettingen werden vastgesteld in regio’s waar het virus eerder ook bij paarden en vogels werd aangetroffen. Besmettingen bij dieren zijn dus een belangrijk signaal dat het virus lokaal circuleert en ook mensen risico lopen. Met de nieuwe PCR-test van DGZ kan het westnijlvirus rechtstreeks worden opgespoord bij paarden, pluimvee en wilde vogels. De analyse ondersteunt een snelle screening en draagt bij aan de surveillance van het virus. Zo kunnen mogelijke besmettingen sneller worden opgespoord en krijgen we een beter beeld van de circulatie.
Je kan de analyse eenvoudig aanvragen via het aanvraagformulier ‘aanvraag onderzoek paardachtigen’ of ‘aanvraag onderzoek pluimvee/vogels’ op onze website. De analyse heeft een doorlooptijd van vijf werkdagen en kost 129 euro (excl. btw en dossierbeheer).
Deze test vervangt niet de officiële procedure bij een klinische verdenking. Omdat westnijlkoorts in België een aangifteplichtige ziekte is, moet iedere klinische verdenking onmiddellijk worden gemeld aan de lokale controle-eenheid (LCE) van het FAVV. Lees hier meer.
Het juiste monster op het juiste moment
De keuze van het monstertype en het moment van bemonstering zijn cruciaal. Bij levende dieren kan de analyse worden uitgevoerd op ongestold bloed (EDTA). De hoeveelheid virus in bloed is doorgaans laag en slechts gedurende een korte periode aantoonbaar. Een negatief PCR-resultaat sluit een besmetting daarom niet altijd uit. Bij overleden dieren kunnen ook weefsels worden onderzocht.
Afhankelijk van het klinisch beeld kunnen aanvullend serologisch onderzoek en andere analyses aangewezen zijn. Het resultaat moet steeds worden beoordeeld samen met de ziektegeschiedenis, de klinische symptomen, de vaccinatiestatus en eventuele autopsiebevindingen.
Bescherm paarden tegen muggenbeten
Je kunt de blootstelling van paarden aan muggen beperken door:
- een geschikt vliegendeken/eczeemdeken te gebruiken;
- insectenwerende middelen te gebruiken;
- stilstaand water, waarin muggen zich kunnen voortplanten, zoveel mogelijk te vermijden;
- paarden tijdens de meest actieve momenten van muggen zoveel mogelijk binnen te houden.
Voor paarden is ook vaccinatie tegen het westnijlvirus mogelijk. Vaccinatie vermindert het risico op ernstige ziekte en neurologische klachten.
Vragen of meer informatie?
Heb je vragen over het westnijlvirus of wil je meer informatie over deze nieuwe PCR-test? We helpen je graag verder. Contacteer onze helpdesk via helpdesk@dgz.be of via het nummer 078 05 05 23.