Ziekte van Newcastle laait op in Europa: verhoogde waakzaamheid vereist
De ziekte van Newcastle is een zeer besmettelijke ziekte die voornamelijk vogels treft. De afgelopen twee jaar werden in verschillende Europese landen uitbraken vastgesteld, zelfs in landen met actieve vaccinatieprogramma’s. Vaccinatie en een strikte bioveiligheid zijn essentieel om de ziekte te voorkomen. Met recente uitbraken in Spanje en Duitsland is het voor Belgische pluimveehouders cruciaal om waakzaam te blijven.
Wat is de ziekte van Newcastle?
De ziekte van Newcastle (Newcastle disease, NCD) is een zeer besmettelijke virale aandoening bij vogels. In zeldzame gevallen kan het virus bij de mens een milde oogontsteking (conjunctivitis) veroorzaken.
Bij pluimvee kan NCD ademhalings-, zenuw- en spijsverteringssymptomen veroorzaken, samen met een verlaagde productie en – afhankelijk van de virulentie van de stam – verhoogde sterfte. Wilde vogels kunnen het virus dragen en zo bijdragen aan de verspreiding.
In België dateert de laatste uitbraak bij pluimvee van 2018, met drie haarden in professionele pluimveebedrijven. Sindsdien werden geen nieuwe haarden meer vastgesteld. Het virus circuleert echter nog steeds endemisch bij wilde vogels, zowel in België als in de andere Europese landen.
Situatie in Europa: toenemende verspreiding
Sinds 2024 wordt een uitgesproken toename van het aantal haarden van NCD vastgesteld in verschillende Europese lidstaten, met name in Polen, Duitsland en Spanje.
- Polen is momenteel het zwaarst getroffen, met een honderdtal bevestigde haarden tussen 2023 en 2025, en inmiddels al iets meer dan 30 haarden bevestigd bij pluimvee in 2026.
De virussen in kwestie behoren voornamelijk tot het genotype VII.1.1. - Duitsland kende recent een opvallende heropflakkering. Na 30 jaar zonder uitbraken werden sinds begin 2026 een veertigtal haarden bevestigd bij pluimvee.
Ook hier gaat het om het genotype VII.1.1, nauw verwant aan de virusstammen die momenteel in Polen circuleren. Dit wijst op een mogelijke regionale verspreiding van het virus. - In Spanje blijft de uitbraak voorlopig beperkter. Daar dook de ziekte eind 2025 – begin 2026 opnieuw op in de regio van Valencia, met zes bevestigde haarden.
De betrokken stammen behoren hoofdzakelijk tot het genotype VII.2 en verschillen van de stammen in Polen en Duitsland.
Deze evolutie toont aan dat NCD een reële en blijvende bedreiging vormt, zelfs in landen met vaccinatieprogramma’s, zoals Duitsland.
Bioveiligheid en vaccinatie: essentiële beschermingspijlers
Bioveiligheid blijft de eerste verdedigingslinie. Elke persoon die op een pluimveebedrijf komt en elke verplaatsing van materiaal of personen op het bedrijf zelf, vormen een potentieel risico op insleep van het virus.
Vaccinatie is een belangrijk hulpmiddel, maar kan bioveiligheid nooit vervangen. In België geldt een vaccinatieplicht voor alle pluimveehouders die meer dan 100 stuks pluimvee houden, en voor bepaalde vogelsoorten die in gevangenschap leven die deelnemen aan verzamelingen (tentoonstellingen, wedstrijden, markten, enz.).
De Gids voor goede vaccinatietechnieken bij pluimvee biedt praktische ondersteuning voor zowel pluimveehouders als dierenartsen, met onder meer concrete richtlijnen en checklists.
Blijf alert en meld verdachte situaties
Meld elke abnormale sterfte of onverklaarbaar afgenomen productie aan de lokale controle-eenheid (LCE) van het FAVV. NCD is een aangifteplichtige ziekte. Vroege detectie is cruciaal om verspreiding te beperken.
Meer weten?
- Op de FAVV-website vind je meer info over NCD en FAQ’s over de ziekte en over vogelgriep.
- Raadpleeg ook de Gids voor goede vaccinatietechnieken bij pluimvee voor praktische ondersteuning.